“De inwoner hoeft geen loonstroken meer op te sturen, gemeenten hebben minder handmatig werk en inwoners krijgen sneller zekerheid over hun inkomen. Dat is de echte winst van OIB.” Aan het woord is John Dieleman, sinds 2010 werkzaam bij Wigo4it - de IT-partner op het inkomensdomein van de G4, die met haar IT-oplossingen er iedere maand voor zorgt dat meer dan 100.000 inwoners op tijd hun juiste uitkering ontvangen-.
John is één van de drijvende krachten achter de implementatie van OIB binnen het systeem Socrates. Wat begon als een zoektocht naar slimmere inkomstenverrekening binnen de bijstand, groeide uit tot een vorm van dienstverlening die volgens hem veel verder gaat dan alleen IT. “Het gaat uiteindelijk om inkomenszekerheid voor inwoners. Daar doen we het voor.”
Wie met John praat, merkt al snel dat hij niet denkt als een traditionele softwareleverancier. Zijn roots liggen namelijk in de uitvoering.
“Ik ben ooit begonnen als bijstandsconsulent in Den Haag, halverwege de jaren negentig. Dat was economisch gezien een lastige tijd. Je ging of bij de sociale dienst werken, of je kreeg iets van de sociale dienst,” vertelt hij lachend.
Den Haag werkte destijds met Socrates, de uitkeringsapplicatie die later verder werd doorontwikkeld door Wigo4it. Inmiddels draagt John daar jaren later nog steeds aan bij.
“Het mooie is: de kern van de dienstverlening staat nog steeds. Het systeem registreert de feiten over de inwoner, bepaalt het recht, berekent de hoogte van de uitkering en realiseert de betalingen. Hoe concreter en betrouwbaarder de informatie, hoe minder handmatig werk professionals hoeven te doen. Dat zie je mooi ook terug bij OIB.”
Na functies in de uitvoering en beleid, onder andere in Rotterdam, zag John hoe gemeenten steeds vaker dezelfde uitdagingen tegenkwamen.
“De G4 dacht: hoe kan het dat we allemaal dezelfde wet uitvoeren, maar nauwelijks samenwerken op IT-gebied? Vanuit die gedachte is uiteindelijk Wigo4it ontstaan.”
Wigo4it ontwikkelt en beheert Socrates: de uitkeringsadministratie waarin meer dan 3.000 gemeentelijke professionals de inwoners van de G4 financieel ondersteunen. Daarin worden onder andere aanvragen van en mutaties op uitkeringen verwerkt, beschikkingen opgesteld en betalingen en incasso gerealiseerd.
Maar volgens John is Wigo4it meer dan alleen techniek.
“Wij voelen ons echt onderdeel van de gemeentelijke sociale diensten. Als een wethouder buikpijn heeft over problemen met de uitkeringsdienstverlening in de stad, dan voelen wij dat ook. Wij willen maatschappelijke impact maken.”
Dat maatschappelijke gevoel zit diep in de organisatie. Wigo4it is geen commercieel bedrijf, maar een coöperatie van vier grote gemeenten, opgericht om publieke waarde te leveren. Concreet hebben al onze medewerkers deelgenomen aan een “poverty escape” -een serious game-. Wij vinden het heel belangrijk dat onze medewerkers iets ervaren van hoe het is om in armoede te leven.
“Wat doet het met je als je kind mee wil op schoolreis, maar je hebt het geld niet? Die urgentie wilden we voelbaar maken. Daardoor kijken medewerkers anders naar hun werk: we maken meer dan alleen maar een IT-product.”
Die maatschappelijke blik verklaart volgens John ook waarom Wigo4it direct enthousiast was over OIB: Ondersteuning Inkomstenverrekening Bijstand.
De dienstverlening van Bureau InformatieDiensten Nederland maakt het mogelijk om inkomensgegevens vanuit de loonaangifteketen gecontroleerd en gestandaardiseerd beschikbaar te stellen aan gemeenten. Vervolgens kunnen softwareleveranciers deze gegevens automatisch verwerken in gemeentelijke systemen.
Binnen Socrates kreeg die functionaliteit een eigen naam: INCOMEFLOW. “Wij vonden het zó’n mooi product, dat het een eigen naam verdiende,” vertelt John. “OIB of AIV (Automatische Inkomsten Verrekening) zegt inwoners of professionals niet zoveel. Maar INCOMEFLOW laat precies zien wat het doet: inkomensstromen die automatisch door de applicatie lopen.”
De impact daarvan is groot. “Vroeger moesten inwoners loonstroken opsturen. Daarna ging een medewerker handmatig rekenen en gegevens invoeren in Socrates. Dat is soms best complex en daar konden fouten ontstaan. Met OIB automatiseer je een groot deel van dat proces.”
Incomeflow vergelijkt automatisch gegevens uit het OIB-bestand met de gegevens in Socrates. Alleen afwijkingen of relevante wijzigingen worden nog handmatig beoordeeld.
“Meer dan de helft van de gegevens wordt al volledig automatisch verwerkt. Gemeentelijke professionals hoeven daar niets meer mee te doen.” En dat levert volgens John vooral voor inwoners veel op.
“De inwoner hoeft minder administratie aan te leveren en krijgt meer zekerheid dat inkomsten goed worden verwerkt. Minder fouten betekent minder terugvorderingen en vooral minder onzekerheid.”
Volgens John zit de echte kracht van OIB niet alleen in efficiëntie, maar juist in betrouwbaarheid. “Inkomenszekerheid is het belangrijkste. Zeker bij wisselende inkomsten wil je dat iemand het juiste bedrag krijgt. Niet te veel, maar ook niet te weinig.”
Daarbij helpt automatisering om menselijke fouten te beperken.
“Een loonstrook handmatig verwerken blijft complex. Met geautomatiseerde gegevens voorkom je inconsequenties. Dat is precies waar IT goed in is: complexiteit terugbrengen naar een eenvoudig en betrouwbaar proces.”
Tegelijkertijd benadrukt hij dat automatisering niet betekent dat gemeentelijke medewerkers overbodig worden. “Er blijft altijd werk. Maar door administratieve taken te verminderen, ontstaat meer ruimte voor waar het écht om draait: aandacht voor inwoners.”
John benadrukt dat het succes van OIB alleen mogelijk is door samenwerking tussen BIDN, gemeenten en softwareleveranciers.
“BIDN heeft de OIB-dienstverlening gebouwd en een aantal zeer ervaren collega’s uit de G4 heeft in de ontwikkeling daarvan een belangrijke rol gehad. Als gemeenschappelijke IT-organisatie van de G4 zit Wigo4it op een unieke positie: wij begrijpen de uitvoeringspraktijk van binnenuit én konden daardoor het OIB-product van het BIDN vertalen naar techniek die werkt”
Daarbij was vertrouwen essentieel. “Zowel wij als de gemeenten hebben moeten leren vertrouwen op de data van BIDN. Inmiddels is dat vertrouwen er volledig. Gemeenten zeggen nu: zet het er maar in.”
Binnen Socrates is bovendien volledig inzichtelijk wat automatisch is verwerkt en wat niet. “Professionals zien precies welke signalen binnenkomen, welke inkomsten automatisch zijn verwerkt en welke records extra aandacht nodig hebben.”
De noodzaak om aan te sluiten op OIB wordt volgens John alleen maar groter. Uniforme inkomstenverrekening krijgt namelijk een belangrijke plek binnen de nieuwe Participatiewet in Balans.
“Vanuit het oogpunt van rechtsgelijkheid wil je voorkomen dat iedere gemeente op een andere manier rekent of interpreteert. Juist daarom is standaardisatie zo belangrijk.”
Zijn oproep aan gemeenten is dan ook duidelijk: “Begin sowieso met het gebruiken van het OIB-bestand. Ook als automatische verwerking nog niet volledig mogelijk is. Het helpt je al om sneller signalen op te pakken en betere gesprekken met inwoners te voeren.”
Daarnaast roept hij gemeenten op om samen met leveranciers te kijken naar verdere automatisering. “Maak afspraken met je leverancier, zodat je systemen klaar zijn voor automatische verwerking van gegevens. Dat is uiteindelijk de volgende stap.”
Tot slot kijkt John nadrukkelijk verder dan alleen zijn eigen organisatie.
“We zouden het mooi vinden als andere softwareleveranciers ook aansluiten en kennis uitwisselen over OIB. Onze deur staat altijd open.”
Want uiteindelijk draait het volgens hem niet om systemen, maar om mensen. Voor Wigo4it is dit niet zomaar een statement. Als coöperatie van vier grote gemeenten draagt de organisatie een directe verantwoordelijkheid voor de mensen achter de dossiers. Incomeflow is daarvan een concreet bewijs.
“Als inwoners sneller zekerheid krijgen, gemeenten minder werkdruk ervaren en professionals meer tijd hebben voor persoonlijk contact, dan maak je écht maatschappelijke impact. Dat is waarom wij hier zo trots op zijn.”
“Waarom zou je OIB niet gebruiken?” Hoe Drechtsteden met een slimme ROBOT stap voor stap werkt aan minder administratieve druk, meer zekerheid voor inwoners en een nieuwe standaard in inkomstenverrekening
01 juni 2026 Lees verderVanaf 1 januari 2027 vindt er een wijziging plaats in de Participatiewet. De manier waarop inkomsten naast een bijstandsuitkering worden verrekend, wordt dan landelijk uniform geregeld. Om je daar goed bij te ondersteunen, heeft BIDN samen met gemeenten het product Ondersteuning Inkomstenverrekening Bijstand (OIB) ontwikkeld.
26 mei 2026 Lees verderPer 1 januari 2027 moeten gemeenten inkomsten binnen de bijstand op uniforme wijze gaan verrekenen. Deze wijziging volgt uit de gefaseerde invoering van de Participatiewet in Balans, waarvan onderdelen inmiddels al in werking zijn getreden. Om gemeenten hierbij te ondersteunen, is sinds kort Wieke de Weijer gestart als relatiemanager Inkomen – met aandachtsgebied OIB - bij BIDN.
26 mei 2026 Lees verderOnze servicedesk helpt je graag verder: bel of mail met ons voor persoonlijk advies. Wil je direct contact met een specifiek team? Bekijk dan de telefoonnummers en e-mailadressen op onze contactpagina.
